“Улс төр, хууль хяналтын байгууллагын хүрээн дэх авлигын талаарх төсөөллийн судалгаа”-г АТГ-аас хийжээ. Энэ талаар лавлахаар Авлигатай тэмцэх газрын Судалгаа шинжилгээний албаны дарга Б.Батзоригтой ярилцлаа.
-Судалгааныхаа талаар эхлээд танилцуулахгүй юу?
-Улс төр хууль хяналтын хүрээнд хийгддэг энэхүү төсөөллийн судалгааг хоёр жил тутамд мянганы хөгжлийн зорилтод дэмжлэг үзүүлэх НҮБ-ийн төслийн багтай хамтарч явуулж байна. Судалгааны зорилго нь нөхцөл байдал ямар байгааг тодорхойлж, түүн дээр тулгуурлан хийх ажлынхаа шугамыг тогтоодог. Мөн дээрээс нь бидний хийж байгаа ажил ямар үр дүнтэй байна вэ гэдгийг харахад чиглэгдэнэ. Энэ судалгаанд нөхцөл байдлын талаарх маш сайн мэдээлэлтэй 26 шинжээч оролцлоо. Түүний 30,7 хувь нь яам агентлагийн хяналт шалгалт хариуцсан энэ чиглэлийн мэдээлэл дээр ажилладаг хүмүүс ...

Одоогоос зургаан жилийн өмнө НҮБ-ын Ерөнхий Ассамблей жил бүрийн 12 дугаар сарын 9-ний өдрийг Авлигын эсрэг олон улсын өдөр хэмээн зарлан тунхаглажээ. Авлигын эсрэг хуулийн дагуу Авлигатай тэмцэх газар байгуулагдан ажиллаж эхэлснээр Авлигын эсрэг олон улсын өдрийг Монгол Улсад хоёр дахь удаагаа “АВЛИГА таны ҮГҮЙ чухал” уриан дор тэмдэглэж байна. Авлигын эсрэг тэмцэлд олон хүн дуу хоолойгоо нэгтгэж байгаа. Өмнө нь бид төрийн соёрхолт зураач Д.Саранцацралтын ярилцлагыг уншигчиддаа хүргэж байсан бол энэ удаад Төрийн хошой шагналт, хөгжмийн зохиолч Н.Жанцанноровтой ярилцсанаа хүргэж байна. ...

Д.Саранцацралт: Надад хэн нэгэнд долигонохгүй л бол ажлаасаа хөөгдчих вий гэж айж, авлигал өгөх шаардлага байхгүй.
Авлигын эсрэг олон улсын өдөр арванхоёрдугаар сарын 9-нд тохионо. Одоогоос зургаан жилийн өмнө НҮБ-ын Ерөнхий Ассамблей жил бүрийн 12 дугаар сарын 9-ний өдрийг Авлигын эсрэг олон улсын өдөр хэмээн зарлан тунхагласан билээ. Авлигын эсрэг НҮБ-ын далбаан дор нэгдсэн улс орнууд энэ өдөр олон нийтийн дуу хоолойг сонсох, авлигын эсрэг олон нийтийг уриалан дуудах зэргээр тэмдэглэн өнгөрүүлдэг ажээ. ...

Ботсван улсын нэгэн сайдын өрөөнд ороход ийм бичиг байдаг тухай интернэтийн сайтад мэдээлсэн нь анхаарал татлаа. Хүний анхаарлыг татах гэж зориуд томоор бичсэн энэ дөрвөн үг авлигатай тэмцэх хамгийн шилдэг арга ч байж магадгүй учир дэлхийн олон орны авлигатай тэмцэгчид Ботсваны сайдын энэ үйлдлийг анхааралдаа авчээ. Төрийн сайд хүн ажил хэргийн шугамаар янз бүрийн хүмүүстэй уулздаг, санал солилцдог. Тэдгээр хүмүүсийн дотор ажил ярьж, асуудлыг шийдэх зорилготой нь арай илүү жин дардаг. Харин амин хувийн эрх ашиг хөөсөн, албан тушаалтныг мөнгөөр худалдаж авах гэсэн хүмүүс ч цөөнгүй бий. ...

-Монголын тухайд Өршөөлийн хууль баталсан ч гэсэн одоо эхнээсээ хор уршгийг нь ойлгоод Өршөөлийн болон Эрүүгийн хуульд нэмэлт өөрчлөлт оруулахаар ажиллаж байна. Энэ нэмэлт өөрчлөлтийг УИХ хүлээн авч батлах байх. Монгол Улсын Ерөнхийлөгч Өршөөлийн хуульд албан тушаалын хэргийг хамруулахаа болих нэмэлт өөрчлөлтийг өргөн бариад байгаа. Үүнээс гадна Эрүүгийн хуульд албан тушаал, авлигын хэргийн заалтыг чангатгахын тулд нэмэлт, өөрчлөлт хийхээр Ажлын хэсэг ажиллаж байгаа юм билээ. ...

Авлигатай тэмцэх газар 2007 оны 9 дүгээр сараас эхлэн хуулиар харьяалуулсан гэмт хэрэгт мөрдөн байцаалтын ажиллагаа явуулж, өнгөрсөн хугацаанд иргэд, аж ахуйн нэгж, байгууллагаас гэмт хэргийн шинжтэй нийт 1202 гомдол, мэдээлэл хүлээн авч, 318 эрүүгийн хэрэгт мөрдөн байцаалт явуулаад байна. Мөрдөн байцаалт явуулсан хэргийн 113-ыг нь буюу 35.5 хувийг яллах дүгнэлт үйлдүүлэхээр прокурорт шилжүүлж, өнөөдрийн байдлаар 40 эрүүгийн хэргийг шүүх эцэслэн шийдвэрлэжээ. ...

АТГ-ын Хяналт шалгалт, дүн шинжилгээний хэлтсийн ахлах ажилтан, ахлах комиссар М.Энх-Амартай ярилцлаа. Тус хэлтэс он гарсаар 900 гаруй албан тушаалтны хөрөнгө, орлогын мэдүүлгийг хянан шалгажээ. Үүнээс 201 албан тушаалтныхыг нарийвчлан шалгасан бөгөөд 17 нь хөрөнгө, орлогоо санаатайгаар худал мэдүүлснийг тогтоосон байна. ...

АТГ-ын Судалгаа, шинжилгээний албаны дарга Б.Батзоригтой ярилцлаа.
-АТГ байгуулагдаад багагүй хугацаа өнгөрч байна. Харамсалтай нь хангалттай сайн ажиллаж чадах­гүй байна гэж иргэд шүүмжилдэг. Энэ талаархи таны бодол?
-Таны асууж байгаачлан олон түмний зүгээс шүүмжлэл ирдэг л дээ. АТГ ажлаа хийхгүй байна, том биш жижиг жараахайтай хөөцөлдөж байна гэдэг. Мэдээж ийм шүүмжлэл байх нь зөв. Гэхдээ манайхан зарим нэг зүйлийг ойлгох хэрэгтэй болов уу. ...

Албан тушаалтанууд хууль зөрч­сөн атлаа хариуцлага хүлээхгүй гэж бүхий л арга, заль мэхээ хэрэг­лэдэг. Харин хамсаатнууд нь түүнийгээ хам­гаалж авч үлдэх гэж улайран, төрийн нэр хүндийг уландаа гишгэнэ. Хачир­хал­тай ч гэмээр, гаж ч гэмээр энэ үзэг­дэл манай улсад түгээмэл болжээ. Үнэндээ иймэрхүү гаж үзэгдэл ганц төрийн албанд ч биш УИХ дотор хүр­тэл өрнөдөг болсон. Тодруулж хэл­бэл, ард түмний төлөөлөл болсон эр­хэм гишүүд авлигын хэрэгт холбогд­сон нэгнээ авч үлдэх гэж элдэв арга хайдаг. Шулуухан хэлэхэд энэ бол улс төрийн инээдэмт, эмгэнэлт “дра­мын жүжиг” бөгөөд үүнтэй адил ба­римтыг Дорнод аймгийн Засаг дарга Ц.Жанлав хийгээд тус аймгийн ИТХ-ын үйл ажиллагаагаар жи­шээлж болох юм. ...

Дэлхий нийтийн хэмжээнд жил тутам 40 гаруй тэрбум ам.доллар авлигад хулгайлагддаг гэсэн судалгааг олон улсын зарим байгууллага гаргасан байдаг. Харин манай улсын төсвөөс хэдий хэмжээний хөрөнгө мөнгө хэний халаас руу шургалан, хулгайн замаар орж байгааг хэлж чадах бэлэн тоо одоогоор алга. Гэхдээ яг тооцоод үзвэл цөөнгүй оронтой тоо гарах нь дамжиггүй. ...

Монголчууд бидэн уг нь "Аваа, өгөөтэй хүн" гэж ярьдаг. Энэ бол наанаа эдийн чанартай юм шиг мөртөө цаанаа хүн чанарын гүн сэтгэлийг нээсэн энгийн сайхан хар үг буюу. Аваа, өгөө гэдгээ ач тус гэсэн сайхан итгэлээр харуулдаг чанар ч манай өвөг дээдсээс уламжлагдан ирсэн нь бий. ...

Өвчингүй бие, авлигагүй нийгмийг эрүүл гэнэ. Эрүүл, сайн нийгмийн үндэс, суурь нь шударга ёс. Хэрэв шударга ёс үгүй бол тэр нийгэм хэзээ ч эрүүл байж чадахгүй. Энэ бол эртний Грекийн эрдэмтдийн өнөө цагт ч үнэ цэнээ алдаагүй яваа сургаал. ...

“Төр, түшмэл нь хариуцлагатай, иргэд
нь шударга байж авлигыг хязгаарлана”
Авраам Линкольн
/ АНУ-ын ерөнхийлөгчөөр 1861-1865 онд
ажиллаж байсан, 16 дахь ерөнхийлөгч /

Авлига гээч хар хорын үүл улс орон, нийгмийг тэр аяар нь бүрхчихээд байгаа нь хэчнээн аюултай. Оюутнууд бид ч энэ аюулд ялгаагүй бас өртчихөөд байна.